[THE FIRST OF VIETNAM - VIETKINGS] P11: Người Việt Nam đầu tiên nhân bản vô tính loài lan hài đỏ

29-03-2019

Tên tuổi của GS.TS Dương Tấn Nhựt gắn liền với những nghiên cứu, nuôi cấy mô, nhân giống thành công nhiều loài hoa như hàng chục loài hoa lily, hoa lan, hoa salem… Ông cũng là người Việt Nam đầu tiên nhân bản vô tính thành công loài lan hài đỏ - loài lan này tưởng như đã tuyệt chủng vì đã không tìm thấy ở đâu trên thế giới trong vài chục năm.

Giáo sư - Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt sinh ngày 6/4/1967 tại Khánh Hòa, học Khoa Sinh học tại Đại học Đà Lạt. Ông bảo vệ Thạc sĩ năm 1999 và Tiến sĩ năm 2002 ngành Công nghệ Sinh học Thực vật tại Đại học Kagawa Shikoku, Nhật Bản (năm 35 tuổi). Làm Phân Viện phó Phân Viện Sinh học tại Đà Lạt (nay là Viện Nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên) năm 2002, được phong Phó Giáo sư năm 2009 và Giáo sư năm 2018. Ông được trang trọng ghi tên vào danh sách những người có ảnh hưởng đến lịch sử 100 năm của Đại học Kagawa Shikoku.

 


Giáo sư - Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt (Ảnh IT)
 

 

Từ thuở nhỏ ở miền biển rồi lên Đà Lạt học ĐH ngành sinh học. Vì tình yêu Đà Lạt say đắm bởi những cánh hoa, cuộc đời ông từ đó cũng không thể tách rời cùng hoa. Ông nổi tiếng với những nghiên cứu về nhiều loài hoa ở Đà Lạt như hàng chục loài hoa lily, hoa lan, hoa salem...

 


Giáo sư - Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt trong phòng làm việc (Ảnh IT)
 

 

Cuộc hành trình hoa của ông bắt đầu từ hoa lyly. Loài hoa có nguồn gốc phương Tây này vốn không được trân trọng sau mấy mươi năm đã biến dị, trở nên quê mùa, xấu xí. Nhìn màu trắng của lyly mọc dại ngoài tường rào thật tội nghiệp. Và từ đó, 15 công trình nghiên cứu quanh loài hoa này ra đời trong suốt hơn 10 năm trời lao động. Nghiên cứu “Lyly: quá trình hình thành củ giả trên đoạn thân" đã đánh dấu mốc trong giới khoa học về cái tên Dương Tấn Nhựt.  Từ những công trình này mà nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế dần biết đến cái tên Dương Tấn Nhựt; đặc biệt Ban biên tập tạp chí khoa học Tế bào thực vật ( Plant cellreports) uy tín của Mỹ còn chọn anh để “cho ý kiến đánh giá” những công trình liên quan đến loại hoa này.

Sau thành công đầu tiên, ông tiếp tục bứt phá với loài lan hài Việt Nam. Hai công trình “Nhân giống vô tính lan hài đặc hữu (Paphiopedilum delenatii) bằng phương pháp gây vết thương kết hợp với nuôi cấy lỏng” và “Nghiên cứu kéo dài thân cây lan hài trong hệ thống chiếu sáng đơn sắc” đã đưa tên tuổi anh tỏa sáng. Đây là phương pháp mới nhất trên thế giới ở thời điểm này trong việc nhân giống vô tính lan hài.

 

 

 

 

 

Lan hài (Paphiopedilum delenatii) - Ảnh minh họa Wikipedia

 

Lan hài là giống lan đặc trưng và có nguồn gốc từ Việt Nam, nhưng đã được đặt tên gắn liền với nhà thực vật học người Pháp Delenatii. Từ những năm đầu thế kỷ trước, những quân nhân Pháp đã mang từ Việt Nam về một giống hoa mà người Việt gọi là lan hài đỏ (đây là tên thông dụng của loài lan này từ năm 1998 trở về trước). Điều đáng nói là loài lan này tưởng như đã tuyệt chủng vì đã không tìm thấy đâu trên thế giới trong vài chục năm. Thế nhưng, người đam mê lan Việt Nam lại phát hiện giữa vùng rừng núi giáp ranh giữa Lâm Đồng và Ninh Thuận có giống lan này. Việc nhân giống được loài hoa hiếm hoi này đặc biệt mang ý nghĩa với ngành sinh vật học trong nước, vì đây là loại hoa của riêng Việt Nam, vốn thuộc loại khó sống, khó sinh sản.

 

Giáo sư - Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt


Giáo sư - Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt trong phòng nhân giống sâm ngọc linh - Ảnh: Lê Hân
 

 

Nhắc đến Giáo sư - Tiến sĩ Dương Tấn Nhựt còn có nhiều công trình như “Nhân giống huệ tây bằng tách lấy vảy chống lại việc thoái hóa giống”, “Thực nghiệm cho hoa salem nở trong ống nghiệm”, "Hệ thống nuôi cấy lớp mỏng tế bào trong nghiên cứu các chương trình biệt hóa và bảo tồn sâm Ngọc Linh"... Với những thành công này, ông nhận được nhiều lời mời làm việc tại các nước như Nhật, Mỹ, Anh…, nhưng cuối cùng ông đã chọn về Việt Nam ngay khi tốt nghiệp Tiến sĩ với mong muốn và tâm niệm góp phần xây dựng quê hương mạnh giàu.

 

 

 

GS.TS.Dương Tấn Nhựt giới thiệu một số kết quả nghiên cứu của Phòng Sinh học phân tử và Chọn tạo giống cây trồng - Viện Nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên đến GS.TSKH Đặng Vũ Minh – Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam, nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2017

 

GS-TS Dương Tấn Nhựt đã công bố trên 360 bài báo khoa học trong nước và quốc tế, hướng dẫn trên 350 sinh viên (16 Nghiên cứu sinh, 80 Cao học, 254 Đại học), chủ biên và tham gia viết hàng chục cuốn sách chuyên khảo quốc tế và trong nước, tham gia phản biện và đọc bài cho nhiều tạp chí quốc tế chuyên ngành.

Từ năm 1998-2005, Ông là người có nhiều công trình khoa học đạt “Nghiên cứu ấn tượng” của Mỹ.

Năm 2004, được xác lập Kỷ lục là Người Việt Nam đầu tiên nhân giống vô tính cây lan hài đặc hữu. Ông được trường ĐH Kagawa (Nhật Bản) đưa vào danh sách những người có ảnh hưởng đến lịch sử 100 năm của nhà trường.

Năm 2006, ông được  Trung tâm Tiểu sử quốc tế Cambridge (Anh) đề xuất đưa vào danh sách 2.000 nhà khoa học xuất sắc của thế kỷ XXI. Ông cũng được ghi tên vào kỷ yếu 2006-2007 của Who’s Who vì những đóng góp xuất sắc cho khoa học. Các công trình khoa học của ông đã được ứng dụng nhiều nơi trên thế giới như kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng tế bào, hệ thống vi thủy canh, hệ thống thủy canh in vitro, kỹ thuật gây vết thương trên cây lan hài, kỹ thuật kéo dài thân qua nuôi cấy dưới ánh sáng đơn sắc…


THEO TỔ CHỨC KỶ LỤC VIỆT NAM - VIETKINGS


 

content 1 mobi
content1
content 2 mobi
content 2
Biểu tượng KLVNBiểu tượng KLVNct3
ct4
ct5
ct6
ct7
ct8
ct9
ct10
ct11
ct12
ct13
ct14