Tôn vinh các vị tổ nghề Việt Nam (P.34): Mai Đức Siêu - Ông tổ nghề quạt giấy làng Vác

05-01-2019

Sự xuất hiện của công nghệ hiện đại với quạt điện, máy điều hòa… đã khiến cho chúng ta quên đi những chiếc quạt giấy gắn bó một thời. Tuy nhiên, những chiếc quạt giấy vẫn tồn tại và càng ngày càng thiên nhiều về tính nghệ thuật, vật trang trí (quạt phong thủy, quạt thư pháp)…

Hỡi cô thắt dải bao xanh

Có về Canh Hoạch với anh thì về

Canh Hoạch ít ruộng nhiều nghề

Yêu nghề quạt giấy hay nghề đan khua?

(Ca dao)

 

Làng Canh Hoạch (hay làng Vác) là một làng cổ, hình thành sớm trong lịch sử, nay thuộc xã Dân Hòa, huyện Thanh Oai, Hà Nội. Làng nằm ngay ven ngã tư đường, nơi có dãy phố gọi tên là ngã tư Vác hay phố Vác, buôn bán khá sầm uất. Nghề làm quạt bắt đầu xuất hiện từ nửa cuối thế kỷ XIX (cách đây khoảng 140 – 150 năm), do Mai Đức Siêu là người đầu tiên khởi nghiệp, sau được coi là ông Tổ nghề quạt của làng. Ngày 12-03 âm lịch hàng năm, hội làng Canh Hoạch đuợc diễn ra để tưởng nhớ ông tổ của nghề quạt.
 

 

Image result for Ông tổ nghề quạt giấy làng Vác

 

 

Quạt Vác bền đẹp, khi quạt có nhiều gió. Nan cứng không mọt, phết bằng nước cậy tốt, dính, nhẹ, giấy dó thủ công rất mịn và dai nên ngày càng có uy tín, được tiêu thụ mạnh. Nghề làm quạt ở Vác do đó ngày càng phát triển. Người làng Vác không chỉ duy trì từ nghề mà còn đưa quạt giấy lên tới đỉnh cao bậc nhất ở Việt Nam.

Những năm đầu, người ta làm quạt giấy rất đơn giản, năng suất thấp. Về sau, kỹ thuật làm quạt Vác nhiều lần cải tiến, nâng cao, dần dần trở nên tinh xảo và năng suất cao hơn nhiều so với trước.

Lúc đầu, chiếc quạt được làm rất mộc mạc. Sau cải tiến dần và trở thành cả một chủng loại với mấy chục loại quạt quý, quạt kỷ, quạt thường khác nhau. Nan quạt lúc đầu dùng tre, về sau dùng cả ngà, sừng, đồi mồi, xương. Từ quạt phất bằng giấy, sau dùng cả lụa, the, gấm... Thợ Vác từ chỗ chỉ sản xuất quạt bán quanh vùng quê mình, đã tiến lên làm hàng loạt quạt kỷ, quạt quý xuất khẩu và dự các cuộc đấu xảo, hội chợ ở Hà Nội và ở Paris (Pháp) vào những năm 30 đầu thế kỷ. Năm 1978, quạt châm kim Vác đã gửi tặng Đại hội Liên hoan Thanh niên và Sinh viên Thế giới tổ chức tại La Habana (Cu Ba)...

 

 

Related image

 

 

 

Kỹ thuật châm kim trên quạt do thợ làm quạt ở làng Canh Hoạch sáng tạo ra. Đây là một thủ pháp kỹ thuật phức tạp, độc đáo và chỉ có ở Việt Nam. Tác giả Phong Châu miêu tả về nghệ thuật quạt châm kim do bàn tay tài hoa của thợ quạt Vác như sau: "... Nghệ thuật châm kim độc đáo này ít nơi sánh kịp. Hoa văn châm kim đối xứng đều đặn... Đề tài châm kim khá phong phú. Bạn muốn tặng ai, nhân dịp gì xin cứ yêu cầu, người làm quạt sẽ châm kim thích hợp. Bạn trẻ thường thích đề tài: Cành hồng con bướm, Cành nho, con sóc...

 

 

Image result for Ông tổ nghề quạt giấy làng Vác

 

 
Hiện nay, người làng Vác vẫn làm quạt, nhưng để phù hợp với tình hình mới, người làng Vác chuyển sang làm quạt nghệ thuật, quạt mỹ nghệ xuất khẩu… Quạt mỹ nghệ làng Vác nay đã khẳng định lại ưu thế của mình trên những lĩnh vực mới. Với những hoa văn tinh xảo truyền thống được trang trí trên quạt, quạt làng Vác đã thực sự chinh phục được tất cả những khách hàng khó tính nhất từ khắp mọi nơi trên thế giới.

Theo Topplus tổng hợp (nguồn hình internet)


 

content 1 mobi
content1
content 2 mobi
content 2
ct9
ct10
ct11
ct12
ct13
ct14